Op het Lammenschansplein in Leiden vierden zondag zo’n honderd Oekraïense ontheemden hun Onafhankelijkheidsdag. Er werd gezongen, gesproken en herdacht. Maar onder de vlaggen en kinderstemmen klonk vooral weemoed en een knagende onzekerheid over de toekomst.
De oorlog in Oekraïne duurt voort. “Onze soldaten sneuvelen in bosjes, onze landgenoten worden verpletterd onder het puin van hun gebombardeerde huizen,” verzucht een aanwezige. President Zelensky blijft strijden voor vrijheid, Trump belooft vrede en Poetin wil het land annexeren. De geopolitieke krachten zijn groot, maar de persoonlijke zorgen nog groter.
Na de toespraken verplaatst het gezelschap zich naar de speeltuin bij het Buurthuis van de Maredijkbuurt. Daar, tussen schommels en zandbak, durven sommigen hun diepste angsten te delen. “In Oekraïne zijn we niet gewend om openlijk over politiek te praten,” zegt een vrouw. “Misschien ook uit angst om familieleden die zijn achtergebleven in gevaar te brengen.”
De gevoelens zijn tegenstrijdig. “We weten echt niet meer wat we van de situatie moeten denken,” klinkt het. “Onze hoop is nog steeds gevestigd op Amerika, op President Trump. Maar hij is zo onvoorspelbaar. Als leider van de machtigste militaire macht is hij voor ons allesbepalend.” Over Poetin zijn de woorden duidelijk: “We verafschuwen hem. Hij wil alleen maar ons land veroveren of volledig onder zijn invloed brengen.” En Europa? “De EU is ons goedgezind, en Nederland is een geweldig opvangland. Maar de lidstaten zijn verdeeld. Economische steun krijgen we, maar militaire hulp? Die blijft uit.”
Ook over de toekomst heerst onzekerheid. “Als er een wapenstilstand komt, gaan we dan terug? Of mogen we blijven?” Voor Oekraïners uit door Rusland bezet gebied is terugkeer vaak geen optie. “Rusland zal ons niet warm ontvangen. En mensen van wie het huis is verwoest, waar moeten zij naartoe?” De stemmen klinken zacht, maar de boodschap is luid en duidelijk: “We weten het niet. Onze toekomst is zo onzeker.
