Donderdag werden bij molen de Put, het voormalige terrein van de Morspoortkazerne, de zesentwintig gesneuvelde Leidse militairen herdacht van de koloniale oorlog in Indonesië. Foort van Oosten, van de stichting Militair Museum en burgemeester Peter Heijkoop, legden kransen. Militair historicus Onno Sinke sprak de herdenkingsrede uit. “Erkenning van het verdriet van de één mag geen ontkenning betekenen van het verdriet van een ander”, was zijn thema. De namen van de 26 militairen, ‘jongens’ van 19 tot 24 jaar werden voorgelezen. Hen werd indertijd door de Nederlandse regering voorgehouden dat zij de “rust en orde” in ons door de Japanse bezetter overzeese gebiedsdeel gingen herstellen. Zucht naar avontuur en een uitweg uit de naoorlogse armoede hielp deze overheidspropaganda. De politionele acties zoals ze eufemistische werden genoemd, was in werkelijkheid een koloniale oorlog die aan ongeveer 150.000 Indonesiërs het leven kostte.
Perspectief
Hoe verschillend mensen naar deze geschiedenis kunnen kijken, ervoer Sinke persoonlijk tijdens een feestje. ‘Ik trof een Indonesische vrouw en vertelde haar dat mijn grootvader in het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) had gediend.’ ‘Moordenaars!’, riep zij, als door een adder was gebeten. Achter de toenmalige rechtvaardiging, het herstellen van ‘orde en veiligheid’, stak vooral propaganda. Historicus Sinke deed onderzoek naar overdrachtsperiode in 1945 van de Japanners naar de Indonesische vrijheidsstrijders. Een uiterst gewelddadige periode de ‘Bersiap’ 1945-1947 volgde tijdens welke tegen groepen die door hen gezien werden als verbonden met het koloniale systeem moorddadig werd opgetreden. Aan welke kant van de revolutie men kwam te staan, werd volgens Sinke sterk beïnvloed door individuele opvattingen, familieachtergrond, politieke en religieuze overtuigingen. Die factoren bepaalden mede met welke groep iemand zich in leed en triomf verbonden voelt en empathie voor de ander.
