Hoe voorkomen wij dat jonge soldaten opnieuw sneuvelen, zoals in 1940 bij de Haagse Schouw?
Die indringende vraag liet prof. dr. Frans Osinga, hoogleraar Oorlogsstudies, achter bij zo’n 500 aanwezigen tijdens zijn toespraak op 4 mei bij de Dodenherdenking. Zijn boodschap was helder: “We moeten leren van het verleden.”
Op 10 mei 1940 werd de Slag om de Residentie gevoerd, waarbij 51 Nederlandse militairen het leven lieten. Ondanks hun moedige verzet werd Nederland vijf jaar lang bezet door nazi-Duitsland. De bezetting betekende het einde van onze democratische vrijheden en het begin van een tijdperk van onderdrukking.
Vandaag de dag ziet Osinga zorgwekkende parallellen. “Het gevecht tussen het democratische Europa en de totalitaire staat Rusland wordt nu uitgevochten in Oekraïne,” stelde hij. Sinds de bevrijding heeft Nederland ruim tachtig jaar vrijheid gekend. Onze burgers behoren tot de meest welvarende en gelukkigste ter wereld. Maar die vrijheid staat opnieuw onder druk.
Aan de grenzen van Europa woedt een oorlog waarin Oekraïense steden worden gebombardeerd, kinderen bij hun ouders worden weggehaald en fundamentele mensenrechten worden geschonden. Door druk van buiten Europa worden de fundamenten van de democratische rechtsstaat aangetast: persvrijheid, kiesrecht, onafhankelijke rechtspraak en gelijke rechten voor minderheden staan onder druk.
Daarbij komt dat ook bondgenootschappen wankelen. Osinga wees op uitspraken van voormalig president Trump, die beweerde dat Oekraïne zélf de oorlog begon. Een flagrante verdraaiing van de werkelijkheid, die twijfel zaait over de betrouwbaarheid van onze westerse partners.
De vraag is: herkennen wij Nederlanders anno 2025 voldoende dat de huidige situatie griezelig veel lijkt op die van 1940? Als we niet op tijd handelen, dreigen we de lessen van het verleden te vergeten. Dan zouden de jonge soldaten die bij de Haagse Schouw hun leven gaven voor onze vrijheid, tevergeefs zijn gestorven
