Zorgafhankelijk, broos, een kostenpost voor de samenleving, dát is veelal het overheersende beeld van ouderen in de media. “Maar dat strookt geenszins met de werkelijkheid,” reageert cultureel antropoloog Jolanda Lindenberg van het kennisinstituut Leyden Academy. Lindenberg nodigde, naast ervaringsdeskundigen, een selecte groep journalisten en fotografen uit voor een gesprek. Niet om hen te kapittelen, maar om het beeld van ouderen te doen kantelen. Hoe? “Door een beeldbank op te richten waaruit media gratifoto’s kunnen putten.”
door Hans Schuurman
De Leyden Academy Beeldbank moet een eerlijker en veelzijdiger beeld van ouderen tonen en stereotypering doorbreken. Media kiezen immers vaak voor herkenbare, maar simplificerende beelden die ‘framen’. Twee clichés domineren daarbij vaak: de kwetsbare oudere die zorg behoeft en de fitte, welvarende senior, het klassieke Zwitserleven-beeld.
Mediaframing
De beeldvorming benadrukt kwetsbaarheid en hulpbehoevendheid, alsof ouderen een last zijn voor de samenleving. Positief gewaardeerde beelden tonen juist wijsheid, ervaring of plezier. Maar in beide gevallen worden ouderen vaak zonder gezicht afgebeeld, wat hen anoniem en afstandelijk maakt. Beelden presenteren ouderen als passieve zorgontvangers, terwijl de zorgverleners actief en efficiënt worden neergezet. Foto’s van actieve, autonome of sociaal betrokken ouderen zijn daarentegen schaars. De dominante mediaframes zijn geen neutrale weergave van de werkelijkheid, maar een sociale constructie van ouderdom, gevormd door culturele ideeën, journalistieke routines en visuele conventies.
Diversiteit
Kan de eenzijdige beeldvorming worden gekeerd? Lindenberg: “Zeker, maar dat vraagt om andere mediakeuzes, andere maatschappelijke reflexen en andere verhalen. Je moet ouderen zichtbaar maken als volledige mensen, niet als symbolen van kwetsbaarheid.” Daarom pleit ze voor het stoppen met clichés: rollators, lege stoelen, handen op wandelstokken, en foto’s van achteren genomen. Gebruik beelden die autonomie, persoonlijkheid en diversiteit tonen. Lindenberg vraagt input van het publiek. De vragenlijst staat hier: https://qualtricsxmlbfw7xdjq.qualtrics.com/jfe/form/SV_e9CDb
Je link bij die ouderen doet jet niet.