Voorzorgcirkels, ook wel leefcirkels genoemd, schieten als paddenstoelen uit de grond in Leiden. Het zijn netwerken van tien tot vijftien personen, vaak ouderen, die elkaar hulp en kleine diensten verlenen en via WhatsApp contact onderhouden. Bezorgdheid over de dubbele vergrijzing en het groeiende tekort aan zorgpersoneel zet mensen ertoe aan zich bij zulke netwerken aan te sluiten. Worden zorgtaken van buren, mantelzorgers en professionals uit noodzaak opnieuw verdeeld?
door Hans Schuurman
In onder meer de Merenwijk, de Marebuurt, de Vogelbuurt, het Houtkwartier en de Professoren- en Burgemeesterswijk ontstaan netwerken die zich min of meer ontwikkelen tot voorzorgcirkels. Vóór de zomer werd in verschillende wijken deelnemers geworven. Via wervende krantenartikelen, A4’tjes in de brievenbus en, niet te vergeten, mond-tot-mondreclame.
Het idee van een voorzorgcirkel is afkomstig van de organisatie Nederland Zorgt Voor Elkaar, die hiervoor een model ontwikkelde. Daarin wordt een netwerk beschreven met groepsleden die hulp vragen en/of aanbieden, en zogenoemde verbinders. Die tot taak hebben vraag en aanbod te matchen.
professionele hulpverlening
Op deze oproepen reageerden echter vrijwel uitsluitend mensen die hulp aanboden. Het ging vooral om ouderen tussen de 60 en 75 jaar die graag iets voor een ander wilden betekenen. Goed onderling contact in de buurt was voor hen een belangrijke drijfveer. Onder hen bevonden zich ook veel mensen die al jarenlang een warme band opgebouwd hadden met een andere buurtbewoner.
De dienstverlening van voorzorgcirkels vervangt geen professionele hulpverlening en evenmin mantelzorg. Incidentele mantelzorg ondersteuning is echter niet zeldzaam.
Levendaal-Oost.
Burenhulp, met elementen van voorzorgcirkels, is niet nieuw. Pien Lambermont was in 2016 een van de initiatiefnemers van een dergelijk project in Levendaal-Oost, kort na de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in 2015. Deze wet regelt onder meer de verantwoordelijkheid van gemeenten voor maatschappelijke ondersteuning van haar inwoners. Waarbij support voortaan primair met behulp van een sociale netwerk georganiseerd worden.
Voor dit initiatief in Levendaal-Oost werden 1.031 flyers verspreid. Van de buurtgenoten die reageerden, wilden er 227 graag een speciaal daartoe opgeleide bezoekvrijwilliger ontvangen. Een 153-tal bewoners meldden zich graag iets voor een ander te willen doen. Aan de vraagzijde 60 buurtgenoten waarvoor voor het overgrote deel een match werd gevonden. ‘Het matchen, dát vereiste de grootste zorgvuldigheid’, vertelt Lambermont 10 jaar later.
Dit artikel is het eerste deel van een reeks van 5 over voorzorgcirkels, mede mogelijk gemaakt door het Leids Mediafonds. Volgende week deel twee.
